Nothing endures but change

Η αλήθεια είναι πως μου ήταν αρκετά δύσκολο να ξεκινήσω να γράφω για την επίσκεψη μου στο Θρυλικό Biondi Santi, μιας και μέσα στο κεφάλι μου είναι όλα τόσο όμορφα που το πιο δύσκολο κομμάτι είναι η αρχή…Πώς να ξεκινήσω να γράφω για το όραμα του Clemente, την τρέλα του Ferruchio, τη δημιουργικότητα του Tancredi και τη Μαεστρία του Franco…καθώς και το σήμερα που μοιάζει ακόμα πιο συναρπαστικό, τηρώντας τις αρχές, την ηθική αλλά και το όραμα του εμπνευστή ουσιαστικά μιας ολόκληρης ζώνης, όπως αυτής του Brunello di Montalcino, μιας από τις νεότερες χρονολογικά αλλά και τις πιο αναγνωρίσιμες Παγκοσμίως!!!

Ας πιάσουμε όμως το νήμα της Ιστορίας από την αρχή και τον πρωτεργάτη του Brunello, τον Clemente Santi, έναν φαρμακοποιό, λάτρη της φυσικής Ιστορίας αλλά και της αγροτικής ζωής, έναν ίσως "τρελό" οραματιστή της εποχής του, που τα συγγράμματά του, εξέλιξαν την αγροτική επιστήμη με τις περισσότερες ιδέες του, να εφαρμόζονται στη γη του, το Tenuta il Greppo, όπου και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Και ενώ υπήρξε πολυβραβευμένος παραγωγός Moscadellο, στα 1854 παρουσίασε για πρώτη φορά ένα ερυθρό κρασί με την ονομασία “vino rosso puro” της σοδειάς του 1852, μια 100% οινοποίηση ερυθρών ποικιλιών που για την εποχή του αλλά και την Τοσκάνη ήταν πρωτοποριακό εγχείρημα. Όπως επίσης πρωτοποριακό ήταν και το γεγονός ότι για πρώτη φορά υπήρξε μια μονοκαλλιεργητική έκταση που μπορούσε να χαρακτηριστεί ως αμπελώνας, όταν όλη η Τοσκάνη είχε μικτές καλλιέργειες στις εκτάσεις της, με τους αμπελώνες να συνυπάρχουν μαζί με ελαιώνες αλλά και άλλες καλλιέργειες. Από αυτόν τον μικρό αμπελώνα του Il Greppo, το 1869 στην αγροτική έκθεση του Montepulciano, γράφτηκε σε ετικέτα για πρώτη φορά η λέξη "Brunello", όπου και κέρδισε 2 ασημένια μετάλλια, χαρακτηρίζοντας όχι μόνο το κρασί αλλά και την ποικιλία που τότε θεωρούταν πως είναι εντελώς διαφορετική από αυτή του Sangiovese.

Έχοντας ήδη κοντά 2 δεκαετίες που οι βάσεις της σύγχρονης καλλιέργειας και οινοποίησης έχουν εδραιωθεί, έρχεται η σειρά του εγγονού του Clemente Santi, του Ferruccio Biondi Santi, που πιστώνεται τον τίτλο “Πατέρας” του Brunello di Montalcino. Είχε έρθει η ώρα για τον περιπετειώδη οινολόγο, και φιλότεχνο που στην εφηβεία του πολέμησε στο πλάι του Giuseppe Garibaldi για την ενοποίηση της Ιταλίας, να πάρει τα ηνία του Tenute il Greppo. Οι πρακτικές που εφάρμοσε ήταν πρωτάκουστες για το τέλος του 19ου αιώνα, όταν για να καταπολεμήσει το ωίδιο και τον περονόσπορο, ξεκίνησε τη μαζική επιλογή αμπελιών με το ίδιο DNA μεν, αλλά διαφορετικά δε, από τα οποία και επέλεξε τα πιο ανθεκτικά φυτεύοντας τον αμπελώνα “Scarnacuoia” βορειότερα του il Greppo, εφαρμόζοντας χαμηλό κλάδεμα διαμόρφωσης για την απορρόφηση της θερμότητας του εδάφους, αλλά και πρακτικές όπως η μηλογαλακτική ζύμωση και η βαθειά παλαίωση των Brunello σε Σλαβονικής δρυός Botti. Και όταν ήρθε το εφιαλτικό για τους αμπελώνες της Ευρώπης έντομο της φυλλοξήρας, που κατέτρωγε τα ριζικά συστήματα των εδώ αμπελιών, ο Ferruccio μαζί με τον παππού του, είχαν ήδη προνοήσει για τη φύτευση νέων αμπελιών από τα μητρικά αμπέλια τους, σε αμερικάνικα υποκείμενα, που βάσει ερευνών είχαν αποδειχθεί ανθεκτικά στο έντομο αυτό. Το αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν η αδιάκοπη παραγωγή Brunello Biondi Santi από τον Ferruccio μέχρι και τον θάνατο του το 1917, όταν τη σκυτάλη αναλαμβάνει ο έφηβος τότε Tancredi Biondi Santi.

Την πρώτη χρονιά που ανέλαβε ο Tancredi, ο κόσμος της Ευρώπης ήταν σε αναβρασμό με τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο να ξεκινάει το καταστροφικό του πέρασμα στην Ιστορία. Με το τέλος του ο ήδη σπουδαγμένος οινολόγος Tancredi, αφοσιώθηκε στη συνέχιση της παραγωγής Brunello θέτοντας για πρώτη φορά υψηλές τιμές, βάσει της συλλεκτικής φύσης του Brunello αλλά και των υψηλά κοστοβόρων τεχνικών παραγωγής του, καθιστώντας το Brunello Riserva ως το ακριβότερο Ιταλικό κρασί της εποχής. Έτσι αποδείχθηκε ότι το όραμα, η δημιουργική τρέλα αλλά και η πίστη του Clemente στο Brunello, είχαν περάσει αυτούσια μέσα στο ίδιο το DNA της οικογένειας. Η πίστη του στην ποιότητα και την αξία του Brunello, την εποχή του Μεσοπολέμου τον καθιστούν ως έναν από τους πρωτεργάτες της ζώνης, μιας και το παράδειγμα του το μιμήθηκαν και άλλοι παραγωγοί του Montalcino ιδρύθηκε ο πρώτος συνεταιρισμός Cantina Sociale Biondi Santi e C., οινοποιόντας μάλιστα τα Brunello τους στις σύγχρονες εγκαταστάσεις της οικογένειας Biondi Santi στο Montalcino. Το εγχείρημα αυτό βοήθησε αρκετά με πολλές εξαγωγές στις Η.Π.Α. και τον υπόλοιπο κόσμο, με μόνο αστερίσκο την παύση παραγωγής Riservas, μιας και οι υπόλοιποι παραγωγοί του συνεταιρισμού ήθελαν να αποκομίσουν κέρδη γρηγορότερα. Η ανάπτυξη της ζώνης διακόπτεται απότομα το 1940 με το ξεκίνημα του 2ου Παγκοσμίου πολέμου. Στην περίοδο 1940-1944 οι αμπελώνες της περιοχής εγκαταλείφθηκαν, με τον παραγωγικό ιστό της περιοχής να πολεμά στο πλάι των δυνάμεων του Άξονα, ενώ κατά την άτακτη υποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων από την περιοχή του Montalcino, οι περισσότεροι αμπελώνες καταστράφηκαν ολοσχερώς. Από το πέρασμα των δυνάμεων αυτών γλίτωσαν τα Brunello Riserva Biondi Santi, όταν ο Tancredi με τον γιο του Franco έχτισαν τις υπερπολύτιμες αυτές φιάλες από σοδειές του 19ου αλλά και από τις αρχές του 20ού, μέσα στους τοίχους της Villa il Greppo, διαφυλάττοντας τη ζωντανή Ιστορία του Brunello.

Συνεχίζοντας να περιδιαβαίνουμε δεκαετίες έρχεται το τέλος του 2ου Π.Π. με τον Tancredi να παράγει ένα από τα καλύτερα Brunello Riserva, αυτό της χρονιάς του 1945. Με τον κόσμο να βγαίνει σιγά σιγά από τις σκοτεινές ημέρες του πολέμου, και τους Biondi Santi να καταπιάνονται και πάλι με την ανάδειξη των Brunello αλλά και του Montalcino. Στα επόμενα 10 χρόνια και μέχρι το 1955 η μικρή παραγωγή Brunello και η υψηλή του φήμη το έχουν καταστήσει ως δυσεύρετο προϊόν πολυτελείας, ανάμεσα στα τραπέζια της υψηλής κοινωνίας, φέρνοντας και άλλους παραγωγούς στο προσκήνιο, με τη ζώνη του Montalcino να αναπτύσσεται, και παραδοσιακά ονόματα όπως οι Barbi, οι Conti Constanti κ.α. να παράγουν εξαιρετικά κρασιά. Το 1966 το Ιταλικό κράτος, σε μια προσπάθεια πιστοποίησης της Ιταλικής οινοποίητικης παράδοσης, θεσπίζει τις αμπελουργικές ζώνες DOC, αντιγράφοντας τα Γαλλικά AOC, με το Brunello di Montalcino να είναι μέσα στις πρώτες του νέου αυτού πρωτοκόλλου. Όταν το Ιταλικό δημόσιο κατήρτισε τους κανόνες του Brunello di Montalcino DOC απευθύνθηκε στον καθ ύλην αρμόδιο και σπεσιαλίστα του είδους, τον Tancredi Biondi Santi, ο οποίος και θέσπισε τους αυστηρούς μεν αλλά ουσιαστικούς κανόνες καλλιέργειας και οινοποίησης των Brunellos.

Την ίδια χρονιά οι παραγωγοί του Montalcino ίδρυσαν το Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, σε μια προσπάθεια να αναδείξουν τη ζώνη αλλά και τους οίνους τους. Η απουσία όμως των Biondi Santi ως ένα από τα ιδρυτικά μέλη του, υπήρξε μια από τις πιο εντυπωσιακές παραδοξότητες. Ο λόγος; To Rosso di Montalcino…Ενώ οι Biondi Santi και λιγοστοί ακόμα παραγωγοί, είχαν παλαιά κλήματα ικανα να παράξουν Brunellos αλλά και Riservas, οι περισσότεροι νέοι παραγωγοί δεν είχαν στη διάθεση τους αρκετά για να μακροημερεύσουν. Για να βοηθηθούν επιχειρηματικά προτάθηκε και τελικά παρά τις όποιες αντιρρήσεις υιοθέτηθηκε ένα νέο προτύπου κρασιού που προέβλεπε σταφύλια από νεαρότερα σε ηλικία αμπέλια, αλλά και με μικρότερη παλαίωση από τα 5 ή 6 έτη που απαιτούνται για την παραγωγή Brunello και Brunello Riserva αντίστοιχα. Υπό το πρίσμα ότι αυτό το νέο πρότυπο θα έπληττε το Κύρος του Brunello, ο Tancredi που είχε αφιερώσει τη ζωή του στη φήμη του Brunello, αποφάσισε να απέχει από το Consorzio, συνεχίζοντας να παράγει εκλεκτούς οίνους αναγνωρίσιμους στα πέρατα της οικουμένης, μέχρι και τον θάνατο του το 1970.

Και ερχόμαστε στον Ουσιαστικό Θεματοφύλακα, τον Gentleman του Brunello, τον Franco Biondi Santi που ως υπέρμαχος της “Typicita” των Brunello, κράτησε αναλλοίωτο τον χαρακτήρα των Biondi Santi, εστιάζοντας στη φινέτσα, τη δύναμη και το μεγάλο δυναμικό παλαίωσης των οίνων του. Τι και αν κόσμος των κρασιών παγκοσμίως έπαθε Parker-ίτιδα, με τα δρύινα barriques να καπελώνουν τη φινέτσα των σταφυλιών, τι και αν οι νέες αγορές του 1970 και 1980 πρότειναν τη συνοινοποίηση ξενικών για το Montalcino και το Sangiovese Grosso ποικιλιών, που δεν άφησε αδιάφορους τους, αρκετούς από τους παραγωγούς που το πλήρωσαν ακριβά. Όταν ήρθε το σκάνδαλο Brunellogate, αρκετοί είχαν παραδοθεί στον πειρασμό να κάνουν παρασπονδίες, φτιάχνοντας Brunellos για να αρέσουν στους ειδικούς και τους ακολούθους τους, μακριά από τη “Typicita” και το πρωτόκολλο DOCG, με μαρμελαδιασμένα μαύρα φρούτα και λοιπά χαρακτηριστικά ουσιαστικά “ξένα” και “απεχθή” για ένα Brunello. O Franco Biondi Santi μέχρι και τον θάνατο του, το 2013 αποτέλεσε τον Ιππότη της τυπικότητας, όχι για τους τύπους, αλλά για την ουσία και τη βαθειά αλήθεια του Brunello, που δεν είναι άλλη από τη βελούδινη πυγμή και την αριστοκρατική υπόσταση του Brunello, ή Sangiovese Grosso, ή Prugnolo Gentile, όπως προτιμάτε!

Στο σήμερα το οινοποιείο έχει αλλάξει ιδιοκτησιακό καθεστώς αλλά όχι χαρακτήρα και ηθική, με απόλυτο σεβασμό στην Ιστορία που το ανέδειξε ως ένα από τα σημαντικότερα οινοποιεία της Ιταλίας και του Παλαιού Κόσμου. Πράγματα που άνηκαν στην οικογένεια έχουν πάρει τον χαρακτήρα μουσειακού εκθέματος μέσα στις εγκαταστάσεις του Tenuta il Greppo τιμώντας τους προκατόχους του, όπως το γραφείο του Franco ή μια από τις πρώτες Σλαβονικής δρυός Botti. Αμπελουργικά, όλα τα πρωτόκολλα καλλιέργειας τηρούνται κατά γράμμα, εφαρμόζοντας μάλιστα νέες καινοτόμες ιδέες, που αποτελούσαν πάντα τον κινητήριο μοχλό των Biondi Santi. Πρακτικές όπως η γεωλογική ανάλυση του εδάφους τους il Greppo αλλά και των υπολοίπων αμπελώνων, η οπτική διαλογή των σταφυλιών κ.α.. Τα μητρικά φυτά που έπλασαν το διασημότερο φυτό του Montalcino, τον BBS11 ή αλλιώς Brunello Biondi Santi No11, κοσμούν τον αμπελουργικό μας κόσμο, δίνοντας αδιάκοπα νέες φυτεύσεις αλλά και αντικείμενο μελέτης.

Το συναίσθημα που σε κατακλύζει περνώντας μέσα από τον δρόμο με τα κυπαρίσσια για να φθάσεις στο Tenuta il Greppo είναι μοναδικό, με το δέος της Ιστορίας και την απτή συνέχιση ενός οράματος κάπου 170 χρόνια πριν, από τα πειράματα ενός φαρμακοποιού σε μια από τις διασημότερες αμπελουργικές ζώνες του κόσμου μας, θα πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για όλους τους οινοποιούς. Ο πειραματισμός, η μελέτη και η δημιουργική τρέλα των Biondi Santi έπλασε αυτό που σήμερα καυχιέται ως Brunello di Montalcino DOCG!!!Δε θα μπορούσα να παραλείψω τη θερμή υποδοχή από το προσωπικό του Tenuta il Greppo, με την απαράμιλλη φιλοξενία τους και την ανεκτικότητα τους στις πλείστες ερωτήσεις που μου γεννήθηκαν καθ όλη τη διάρκεια της παρουσίας μου εκεί καθώς και των κρασιών που δοκιμάσαμε σε μια από τις πιο όμορφες και παραδοσιακές αίθουσες του οινοποιείου, με το μεγάλο μοναστηριακό τραπέζι και τα μεγάλα δρύινα βαρέλια εκατέρωθεν της αίθουσας. Φθάνοντας στο σημείο της δοκιμής των κρασιών που επιμελήθηκε το προσωπικό, όλα όσα σας ανέφερα παραπάνω, για το όραμα, τη γέννηση, τα πρώτα βήματα, την αναγνώριση και την καταξίωση μετουσιώθηκαν σε αρώματα, γεύσεις και μνήμες που μένουν αναλλοίωτες στο μυαλό του WineVirtue, ή τουλάχιστον μέχρι την ανανέωση τους κατά την επόμενη επίσκεψη του, στο μέρος που ξεκίνησαν όλα, το Tenuta il Greppo!!!

Μιλώντας για τα κρασιά που δοκιμάσαμε, μπορείτε να ανατρέξετε στους πιο κάτω συνδέσμους για να διαβάσετε περισσότερα…

Rosso di Montalcino, Biondi Santi 2022 (92+)

Brunello di Montalcino, Biondi Santi 2019 (96+)

Brunello Riserva di Montalcino, Biondi Santi 2018 (99)

ΥΓ. Το να βλέπω τη 3ων χρονών κόρη μου Έλενα να παίζει με τις πέτρες του Galestro και τα κλήματα του Ιστορικού Tenuta il Greppo είναι μια ανάμνηση που θα κρατώ για πάντα καλά κρυμμένη…